Azərbaycanda növbəti pensiya islahatı: GÖZLƏNİLİR ?


Azərbaycanda növbəti pensiya islahatı: GÖZLƏNİLİR ?
Həssas əhali qrupuna göstərilən sosial qayğı hər zaman müzakirə mövzusu olub.

Adətən, hökumətin bu istiqamətdə apardığı islahatlar narazılıqla qarşılanır. Azərbaycanın şimal qonşusunda da pensiya yaşı ilə bağlı aparılan islahatlar kəskin etirazlara səbəb olub. Belə ki, Rusiyanın 30 şəhərində pensiya yaşının artırılmasına görə etiraz nümayişləri keçirilib. İslahatlar əsasən, 2019-cu ildən pensiya yaşının addım-addım artırılmasını nəzərdə tutur: qadınlar üçün 63, kişilər üçün isə 65 yaşa qədər. Pensiya yaşının müvafiq olaraq 2028-ci və 2034-cü illərə qədər bu həddə çatdırılması planlaşdırılıb.

Etirazları yatırtmaq üçün prezident Vladimir Putin məcbur qalaraq pensiya islahatını yumşaltmaq niyyətində olduğunu açıqlayıb. O söz verib ki, qadınlar üçün pensiya yaşı 63 yox, 60 yaşa yüksəldiləcək. Lakin pensiyaçılar bununla da razılaşmır. Məsələ burasındadır ki, mitinqə çıxanların 90 faizi gənclərdir. Hadisə siyasi xarakter alıb. Statistika göstərir ki, Rusiyada pensiyaçıların sayı işləyənlərdən çoxdur. Ona görə də hökumət dövlət büdcəsinə qənaət etmək məqsədilə pensiya yaşını artırmağı nəzərdə tutub.

Qeyd edək ki, hazırda Rusiyada qadınların pensiya yaşı 55, kişilərdə 60-dır. Bu yaşın qadınlarda 63-ə, kişilərdə isə 65-ə qaldırılacağı gözlənilir.

Azərbaycanda isə hələ bir il əvvəl pensiya yaşının mərhələli şəkildə həm kişilər, həm də qadınlardan ötrü 65-ə çatdırılması ilə bağlı qanunvericiliyə dəyişiklik edilib. Ona qədər Azərbaycanda pensiya yaşı qadınlarda 60, kişilərdə isə 63 idi. Kişilərdə nəzərdə tutulan yaş həddi 2017-ci il iyulun 1-dən başlayaraq 2021-ci il iyulun 1-dək, qadınların isə 2027-ci il iyulun 1-dək hər il 6 ay artırılacaq.

Deputat Vahid Əhmədov Rusiyada pensiya yaşının qaldırılması ilə bağlı müzakirələri dəyərləndirərkən bildirib ki, müraciətlər olarsa və ya hökumətdən təşəbbüs gələrsə, Azərbaycanda da yaş həddinin aşağı salınmasına baxmaq olar: “Mənim şəxsi fikrimə gəlincə isə, hesab edirəm ki, bu yaş həddi pensiyaya çıxmaq üçün yüksəkdir və bunu aşağı salmaq lazım gəlir”.

Maraqlıdır, Azərbaycanda pensiya yaşının aşağı salınmasının müzakirəsi nəzərdə tutulubmu?

Milli Məclisin Sosial siyasət komitəsinin sədr müavini Musa Quliyev açıqlamasında, həmkarının fikirlərinə hörmətlə yanaşdığını deyib:

“Azərbaycanda yaş həddinin aşağı salınması geriyə addım olardı. Dünyanın bir çox ölkələrində pensiya yaşı artırılır. Rusiya pensiya yaşını indi artırmaq istəyir. Azərbaycan artıq neçə ildir bu prosesi keçibdir. Dünyada pensiya yaşı artırılmayan tək-tük geridə qalmış ölkələr var. Demək olar ki, bütün ölkələrdə pensiya yaşı artırılıb. Bu isə əhalinin uzunömürlülüyü, dövlət büdcəsinin gücü, ölkənin sosial siyasəti və sair amillərdən asılıdır. Həmçinin, insanların məşğulluğunun təmin olunması və onların sağlamlığına olan tələbatına bağlı məsələdir. Eyni zamanda insanların çoxu pensiya yaşına çatandan sonra belə işləmək istəyir. Bu, sosial çağırışdır. Digər tərəfdən, bunun iqtisadi və demoqrafik əsasları da vardır.

Bir çox ölkələrdə, o cümlədən, Azərbaycanda pensiya yaşının artırılması, sosial sığorta haqlarının yığılması və sosial sığortanın pensiya kapitalı şəklində formalaşdırıb əhaliyə çatdırılmasında ciddi problemlər yaranır. Hazırda Azərbaycanda əmək qabiliyyətli və yaxud da fəaliyyət qabiliyyətli yaşda olan çalışan işsizlərlə, pensiya alan işsizlər arasındakı nisbət çox aşağıdır. Bu göstərici 1-1.5 nisbətindədir, əgər işsizlərlə pensiyaçıların sayı 1-2 nisbətində olsaydı, bu zaman bəlkə də Azərbaycanda pensiya yaşının artırılmasına heç ehtiyac olmazdı. Bunların çox ciddi iqtisadi və sosial demoqrafık əsasları vardı. Bu əsasları nəzərə alaraq hökumət zamanında bu addımları atıb.

Azərbaycanda növbəti pensiya islahatı: GÖZLƏNİLİR ?
Hesab edirəm ki, bu addımlar düzgündür. Doğrudur, bu prosesdən insanların müəyyən hissəsi narazıdır, amma bu, iqtisadi cəhətdən tam zəruri bir addımdır. Vahid Əhmədova böyük hörmətim var, o, yaxşı iqtisadçıdır və əhalinin sosial maraqlarından çıxış edərək bu fikirləri söyləyir. Amma mən düşünürəm ki, Azərbaycanda yenidən pensiya yaşının aşağı salınmasına nə zərurət var, nə də belə bir məsələ gündəmdədir. Onu da deyim ki, pensiya yaşı qaldırılan ölkələrin heç birində yenidən aşağı salınmayıb”.

Deputat qeyd edib ki, pensiya yaşı necə gəldi artırılmır: “Burada müəyyən iqtisadi və demoqrafik hesablamalar aparılır. Bundan əlavə, işləyən əhalinin pensiya alan insanlara nisbəti var. Bütün bu məlumatlar toplanandan sonra qərar qəbul edilir. Yəni, bu, spontan qəbul olunmuş qərar deyil ki, üstündən iki gün keçəndən sonra biz bunun aşağı salınması barədə düşünək. Hesab edirəm ki, bu, tamamilə doğru bir qərardır.

Bir neçə il bundan öncə dövlət büdcəsindən maliyyələşən təşkilatlarda çalışan bəzi kateqoriya insanların 65 yaşından sonra məcburi pensiyaya getməsi barədə qərar qəbul olundu. Qanunda edilən dəyişiklik müəllimlərə, həkimlərə, mədəniyyət işçilərinə və.s. şamil olunurdu. Onlar indi də bizə müraciət edib işləmək istədiklərini bildirirlər. Xüsusən, rayon və kənd yerlərində çalışan müəllimlər və həkimlər. Yəni, insanların fiziki sağlamlığı imkan verirsə, niyə işləməsinlər, niyə onlar məcburi qaydada pensiyaya getməlidirlər?! Bu mənada hesab edirəm ki, doğru qərardır. Pensiya yaşına çatmayan halda, əmək qabiliyyəti hər hansı bir xəstəlik və yaxud da xəsarət nəticəsində məhdudlaşan insanlar da əlilliyə görə pensiyaya çıxmaq hüququ qazanırlar. Heç bir halda insan pensiyasız qalmır”.

  • 20.09.2018, 14:18, Oxunub: 10 185
  • * Mətndə orfoqrafik səhv aşkar etdinizsə, səhv olan hissəni qeyd edib Ctrl + Enter düymələrini sıxın.
    Şərh et
    Saygaclar